Bu yazı 10.05.2012 tarihinde KOBİTEK‘te yayınlanmıştır.

Bügün Seth Godin’in blogunda güzel bir yazı okudum, Alexander Osterwalder’da (Business Model Generation) “yapması zor ama iş modeli innovasyonun temeli bu” diye twitlemiş.

“Neden ?” yeterince sorulmayan en önemli sorudur diyor Godin, ve bir ipucu veriyor, “Ben söylemiştim” bu soruya verilecek geçerli bir yanıt değildir.

Neden bu böyle çalışıyor ?
Neden hedefimiz bu ?
Neden hayır dedin ?
Neden biz insanlara böyle davranıyoruz ?
Neden bizim stratejimiz bu ?
Neden biz bu pazara girmiyoruz ?
Neden fikrini değiştirdin ?
Neden yapıyoruz bu toplantıyı ?
Neden olmasın ?

Sorularını sorarak kapatıyor kısa yazısını Godin. Aslında sadece iş yaşamında değil her ne konuda olursa olsun “neden” diye herşeyi sorgulamadıkça innovasyonda, yaratıcılıkta ve hatta yaşamı sürdürmekte her zaman zorlanırız. Özellikle de yeniliklerin, teknolojinin logaritmik hızla arttığı günümüzde bu soru iş yaşamının sürekliliğini sağlayabilecek en önemli soru ve hatta stratejidir diye düşünüyorum ve Godin’in Neden sorularına bazı eklemeler yapmak istiyorum.

Neden bu iş yürüyor ?
Neden satılıyor bu mal (hizmet) ?
Neden sosyal medyayı kullanıyoruz ?
Neden twitter değil ?
Neden telefon ile pazarlama faaliyeti ve satış yapmaya çalışıyoruz ?
Neden müşterimizi küçümsüyoruz ?
Neden call center kullanıyoruz ?
Neden çalışanlarımızı eğitiyoruz ?
Neden çalışanlarımızı eğittiğimizi zannediyoruz ?
Neden fırsatları görmüyoruz ?
Neden sadece benim dediğim oluyor ?
Neden sadece patronun dediği oluyor ?
Neden ben burada çalışıyorum ?
Neden iyi çalışanlar sürekli başka işe kaçıyor ?

Neden’le başlıyan sorular o kadar çok ki hepsini yazmaya veya düşünmeye çalışmak bile çok zor ancak bu soruları sormadan iş yaşamında sürdürülebilirlik artık imkansız.

Seth Godin’in blogundan esinlenerek derlenmiştir.

Bu yazı 26.04.2012 tarihinde KOBİTEK‘te yayınlanmıştır.

Son günlerde İŞ MODELİ – İŞ PLANI tanımlamaları  konusunda bir tartışma yeniden alevlendi ve dah önce yazdiğm bir yazıyı biraz daha geliştirerek tekrarlamam gerektiğini düşündüm. 7 Mayıs 2010 tarihli,  “İŞ MODELİ (BUSINESS MODEL) İŞ PLANI DEĞİLDİR” başlıklı yazıyı aşağıda tekrarlıyarak ve altına bazı ilaveler yaparak yenilemek istiyorum.

Son zamanlarda sıklıkla kullanılan iş modeli kavramı nedir ? Ne değildir ? Uzun süredir kullanılan bu kavrama yapılan atıflara baktığımız zaman çok çeşitli yaklaşımlar görebiliyoruz ancak tam bir tanım bulmak oldukça zordu ancak, Alexander Osterwalder‘ın, ortak bir dil geliştirmek için yaptığı tanım sanırım en güzel tanımlardan biridir : ‘İş Modeli, bir şirketin “değeri” nasıl yaratıp, nasıl dağıttığını ve finansal sürekliliğini kazandığını tanımlayan mantık modelidir’ (Business Model Generation). Bu tanımlama, işin nasıl para kazanmayı amaçladığını gösteren ve işin dört ana ögesi olan müşteri, öneri (satılan şey), altyapı ve finasal sürekliliği kapsayan dokuz temel yapıtaşından oluşur. Bu yapıtaşları :

1.Müşteri Segmentleri,
2.Değer Önerisi (müşterinin sorununu çözmenin veya ihtiyacını karşılamanın ederi),
3.Kanallar (değer önerisi müşteriye haberleşme, dağıtım ve satış kanalları ile ulaştırılır),
4.Müşteri İlişkileri (Her müşteri segmenti ile ilişkiler kurulur ve sürdürülür),
5.Gelir Akışı (müşteriye başarı ile ulaştırılan değer önerisi oluşturur bu akışı),
6.Temel Kaynaklar (yukarıdaki değerleri oluşturan ve dağıtan kaynaklar),
7.Temel Faaliyetler (yukarıdakileri yapabilmek için yapılması gereken faaliyetler),
8.Temel Ortaklıklar (bazı faaliyetler örgüt dışından sağlanır veya başka şirketlerden alınır),
9.Maliyet Yapısı (tüm yukarıdakiler bir maliyet oluşturur) dır,

ve bu yapıtaşları Osterwalder‘in hazırlamış olduğu tuval üzerinde yeralarak İŞ MODELİ’nin görsel yapısın ortaya koyar, böylece zaman içerisinde yapılması gerecek adaptasyın ve değişiklikleri hazırlamak kolaylaşır.

Bu model kısa, kavramsal ve şematik bir modeldir, rakam veya hedefler belirlemez.

İŞ PLANI ise firmanızın başarılı olabilmesi için veya ekonomik bakımdan varlığını koruyabilmesi için neler yapılması gerektiğine karar verme sürecinin, en önemli başlangıçdır. Bu da demek oluyor ki; şu an yapmakta olduğunuz veya yapmayı planladığınız bir işin, geleceğini çizen ve size rehberlik eden bir yol haritasıdır. Firmanızın gelecekteki darboğazları ve bunları aşma yollarını “önceden” analiz edilmesine yardımcı olmakla birlikte, aynı zamanda da firmanız için en temel kontrol aracıdır. Size önceden planlanan ve daha sonra gerçekleşen bir programın; var ise farklarını ortaya koyarak, nedenini gösterir ve gerekli düzeltmeleri yapmanızı sağlar. Bu da firmanın karar alma mekanizmasını ve geleceğini en önemli şekilde etkileyen faktörlerden biridir.

İŞ PLANI belirli dönemlerde belirli hedeflere nasıl ulaşılacağını gösteren bir dökümandir.

Bu nedenle İŞ MODELİ, İŞ PLANı değildir ancak İŞ PLANININ bir bölümü olabilir.

Neden?

Bir işi kurgularken bilerek veya bilmeyerek bir model yaratırız, İŞ MODELİ çalışması kurgunun nasıl çalıştığını gösterir ve bu kurguyu nasıl daha verimli bir hale getirebileceğimizi, modeli tanımlayarak ve geliştirerek yapabiliriz. Bu model değişikliği, direkt olarak İŞ PLANI’nı etkileyecektir.

Nasıl?

Yapıtaşlarındaki değişiklik öncelikler finansal değişikliklere yol açacak ve bunlarda direkt olarak iş planına yansıtılmak zorunda kalınacaktır, aksi halde güncelleşmeyen bir iş planı iş planı değildir. Aynı şekilde ki yansımalar tedarik, pazarlama ve satış üzerinde de etkili olacaktır ki bunlar da iş planına yansıtılmalıdır. Aksi halde yine bir işe yaramayan eski ve geçersiz bir planla baş başa kalırız.

Aslında ilişkiler çok basit, girift değil, ancak tanımlamaları yaparken bu ilişkileri kurmakta zorlandığımız zaman teorik bir kaosun içine düşerek insanları yanlış yerlere doğru sürüklüyoruz.

Aslında bu da geçenlerdeki yazının “GİRİŞİMCİLİK CANGILI”‘nın bir yansıması haline geliyor ve hatta “İŞLETMECİLERİN ESNEKLİĞİ” konusu konuşulmaya başlanıyor.

Bu konuyu tekrar ele almama neden olan @Optimistkitap’a teşekkürler.

Alexander Osterwalder, yukarıdaki ögeleri bir aray getiren bir İŞ PLANI TUVALİ hazırlamış, kendisinden izin alarak tercümesini yaptığım“İŞ MODELİ TUVALİ`ni buraya tıklayarak bilgisayarınıza indirebilirsiniz.

Bu yazı 18.04.2012 tarihinde KOBİTEK‘te yayınlanmıştır.

TDK “usta”‘yı, “Bir zanaatı gereği gibi öğrenmiş olan ve kendi başına yapabilen kimse.” olarak tanımlıyor.

Ancak her şeyde olduğu gibi “usta” olmak sadece öğrenmek ve yapabilmekle sınırlı değil bence, “usta” olabilmek için ayrıca işine veya zanaatına sahip çıkmak, onu en iyi şekilde yapabilmek ve zanaatın alıcılarını memnun ederek onların beğeni ve takdirini kazanmak gibi başka kavramları da içeriyor.

Meslek yaşamlarının başında birçok mimar, mühendis, “usta”lardan birçok şey öğrenirler.

Usta ayrıca kendi işini iyi yapabilmek için çıraklar yetiştirir ve onları da ustalaştırır.

Nereden geldim bu konuya?

Topu topu 100 metrekarelik ve tek katlı basit bir inşaat yapılıyor hemen önümde.

Demirleri bağladılar, kalıpları çaktılar, harcı kardılar ve kolonların betonunu döküyorlar.

“Usta” bağırıp çağırıyor. Koşuşturur gibi yapıyor ve sürekli bir şeyleri eksik, inşaat sahibinden sürekli bir şeyler istiyor. Tel yok mu? Çivi var mı?

İlk bu dikkatimi çekti ve kendi kendime bu adam her ne kadar “usta” geçinse de bence “usta” falan değil diye düşündüm. Bence malzemesini önceden hazırlamayan veya bunları talep etmeyen, sürekli kullanma sırası geldiğinde o malzeme aklına gelen adam usta “usta” falan olamaz veya olduğu varsayılsa bile “usta” değildir.

Beton dökülürken betonun yerleşmesi ve homojen bir şekilde dağılması için betonun içerisine vibrasyon yapıp, betonu hareket haline getiren bir alet sokulur, betonun hem rijit olmasını hem de homojen dağılımını sağlar. Ben usta falan değilim, inşaatçı veya mühendis de değilim ama başka inşaatları seyrederken bunu gördüm ve ne işe yaradığını öğrendim.

Beton döktükleri kolonun içine vibratörü sokup sadece 3-5 saniye çalıştırıyorlardı, 15 saniye bile değil. İlk 4′ünü bu şekilde döktüler. Bunun sonunda ortaya çıkacak ürünü tahmin edebiliyordum, düzgün olmayan satıhlar, yer yer demirlerin dahi ortaya çıktığı oyuklar olacaktı kolonda.

Dayanamadım ve inşaat sahibini uyardım, “beton kolonun yarısına kadar geldiğinde vibratörün 1-2 dakika tutulmasını ve tamamı dökülünce aynı şeyin bir daha yapılmasını sağlamasını” söyledim kendisine.

Diğer kolonları dediğim şekilde yaptılar.

Aşağıda her iki kolonunda resmini görüyorsunuz.

Sağdaki kolon benim uyarımdan sonra, soldaki ise uyarımdan önce döküldü.

Dayanıklılık ve sağlamlık konusunda bir şey söyleyecek kadar bilgi sahibi değilim, ancak şunu rahatlıkla söylemek mümkün; toplam sekiz kolonda vibratör ikişer dakikadan 16 dakika kullanılsaydı tüm kolonlar çok temiz çıkardı. Bunun sonucu olarak da inşaat sahibi:

1. Tamir ve düzeltme için yevmiye ve malzeme parası vererek fazladan bir masrafa girmezdi veya bu masraf minimumda olurdu,
2. Tamir ve düzeltmelerin çok minimalde olması nedeni ile inşaat sahibi en az 1 gün kazanırdı.

Bu boyuttaki bir inşaatta söz konusu maliyet ve zaman kaybı oldukça yüksektir.

Aslında “usta”‘lık detaylarda gizlidir.

Kendine “usta” demek veya ile ilan etmekle “usta” olunmaz, bu unvanı başkaları, özellikle de müşteriler verir kişiye.

Bundan önceki iki yazım da nerede ise bu konuya başka açıdan yaklaşıyor.

Geçenlerde işbirliği önerisi ile ilgili bir mail aldım ve link verdikleri web adresini ziyaret ettim. Ana sayfanın dışındaki hiç bir bağlantı çalışmıyor… Bir öneri yaparken web sitesine özenmeyen insanlar ben de ne kadar bir güven duygusu uyandırır ki?

Danışmanlık, eğitimcilik de birer “usta” lıktır, kendi mesleğini tanımlamaktan aciz kişilere ben nasıl iş emanet eder veya görüşlerini ciddiye alabilirim ki.

Hangimiz banka veya büyük şirketlerin 444 lü numaraları ile konuşurken aşağıdaki resimdeki duyguya kapılmıyoruz?

Telefonunuz bizim için çok önemli dediklerinde hissetiklerim.

Her zaman söylediğim gibi küçük ve orta boy işletmelerin özellikle müşteri ilişkileri konusunda büyük avantajları var, bunları kullanın, kullanın ki “usta” olun, müşterileriniz, iş ortaklarınız sizi “usta” olarak kabullensinler, kabullensinler ki başarıya ve hedeflerinize hızla ulaşın.

Kolektif olarak yazılan ve benim de yazılmasına katkıda bulunduğum, Şubat ayında ABD’de yayınlanan, şu anda ABD’de 100 dolayında üniversitede kullanılan ve The Independent‘ın iş kitapları listesinde ilk 10′ giren ) “Business Model You” adlı bir kitap, Amazon’da da çok hızlı bir şekilde yükseliyor.  Kitap ile ilgili bazı bilgileri BURADA  görebilirsiniz.

Bu yazı 11.04.2012 tarihinde KOBİTEK‘te yayınlanmıştır.

Dünyadaki girişimcilik salgının Türkiye yansıması da doğal olarak dünyadaki “girişimcilik cangılı” şeklinde oluyor ve bu cangıl maalesef fabrikalar, tarlalar, ve yol gösteren veya gösterdiğini iddia eden bir çok “bilge” ile dolu.

TDK, girişimciyi şöyle tanımlıyor :

”
1. isim Üretim için bir işe girişen, kalkışan kimse, müteşebbis
2. Ticaret, endüstri vb. alanlarda sermaye koyarak girişimde bulunan kimse, müteşebbis.
”

Yani para kazanmak, kar etmek amacıyla bir iş yapmaya başlayan kimse.

Buna karşılık, çağımızın iletişim olanaklarındaki gelişmeler, girişimcilik tanımını en kolay ve hızlı yol olarak düşünülen web girişimciliği ile adeta kısıtlamakta. Rol modeller ve alfa hayvanlar sürekli olarak sadece web üzerinde belirlenmekte ve web dışında mal ve hizmet alanında da bir çok girişim olanağı olduğu sanki bilinçli bir şekilde gözardı edilerek yok varsayılmaktadır.

Bu ortam içerisinde bir çok yol gösterici “bilge” ortaya çıkmakta, küçük veya büyük başarılarının sonucu kendilerini “bilge” ilan etmekten kaçınmazken onları ilahlaştırmaktan çekinmeyen bir çok fırsatçı da, girişimcilik salgınına bulaşmış insanları çeşitli şekillerde sömürmekte ve kullanmaktadır.

Bu “bilgelerin” bir çoğunda Dunning-Kruger etkisi gayet açık ve kesin bir şekilde görülmektedir.

Peki nedir bu Dunning-Kruger etkisi ?

Dunning ve Krugeri’in Cornell Üniversitesinde yaptıkları bir araştırmanın sonuçlarına göre : “Cehalet kişiye, bilgiden daha fazla güven verir.” ve ;

1. Yetersiz kişiler kendi yetenek ve bilgilerine aşırı değer biçerler,
2. Yetersiz kişiler başkalarındaki gerçek yetenekleri göremezler,
3. Yetersiz kişiler, kendi yetersizliklerinin boyutlarını göremezler,
4. Bu kişiler, eğitilebildikleri takdirde konu ile ilgili daha önceki yetersizliklerini farkedebilirler.

Diğer bir deyişle, cehalet ile bilgelik arasındaki ince çizgi, bilmediğini bilmekte yatmaktadır. Ancak yukarıda tanımladığımız etki altındaki bir çok “bilge“, girişimcilik salgınına kapılmış gençleri, parasal, fikirsel ve duygusal anlamda sömürmeyi nerede ise iş edinmişlerdir.

Bunu yanısıra, her türlü girişimciyi destekleyen kurumlar da, web girişimlerini fazla ciddiye almaz bir görünüm içerisine girdiklerinden ortam tam bir cangıl ortamına dönüşmektedir.

Bu yazı 29.03.2012 tarihinde KOBİTEK‘te yayınlanmıştır.

Geçen yıl “İŞ PLANI – GEREKLİ Mİ ? GEREKSİZ Mİ ?” başlıklı yazıyı yazdığımda, gerekli olmadığını söyleyen bazı yabancı kaynaklardan yola çıkmış ve “Gerek yok diyenlere baktığımız zaman da çoğunun İş Planı’nı oluşturan ögeleri değişik bir şekilde adlandırdıklarını veya İş Planı tanımını kendi görüşleri doğrultusunda yaptığını gözlemliyorum.” şeklinde bir saptamada bulunmuştum.

Nihayet sözkonusu tartışma ülkemize de sıçradı ve bu sabah iş planını zaman kaybı ve psikolojik kaçış olarak yorumlayan bir yazı okudum ve ister istemez tekrar bu konuya dönmek gereğini duydum.

İlginç saptamalar var yazıda. Öncelikle iş planı yapmayı psikolojik bir kaçış olarak yorumlayan yazar, iş modelinin, iş planından önce kurgulanması ve çeşitli modeller arasından birini seçilmesi gerektiğini söylüyor ki bu çok doğru ve herkesin hemfikir olduğu bir akış.

Yazar, sadece yürüyen veya kurulu işlerin iş planının sağlıklı yapılabileceğini, henüz fikir aşamasında olan işler için yeteri kadar veri olmadığından bir iş planının sözkonusu olamayacağını iddia ediyor.

Sanırım iş planının tanımını, iş planı çeşitlerini ve iş planının kimler için (öncelikler kendin için) yazıldığını bilmek gerek.

Yani aslında, İŞ PLANI – GEREKLİ Mİ ? GEREKSİZ Mİ ? başlıklı yazıda söylediğim şeye geri geliyorum, İş Planı’nın önemsiz veya gereksiz olduğunu söyleyen herkes, süreci bir şekilde doğru olarak irdelerken, iş planı tanımını ya parçalar bölerek yada genelleyerek ele alıyor.

Ancak bu yazıda takıldığım başka bir nokta var ki bunu sert bir şekilde ele almakta yarar görüyorum, çünkü burada yazarın kullandığı bir irdeleme benim mesleğim ve de çok sevdiğim mesleğim ile ilgili. Bu irdelemeyi 30 yıllık meslek yaşamımda, 4-5 yıllık akademik yaşantımda, 35 yıldır kesintisiz konu ile ilgili okuma sürecimde ilk kez duyduğumu söylemek zorundayım ve mesleğim (yani uyguladığım – elimde diplomaların olduğu – bitirmediğim bir doktora süreci yaşadığım)mesleğim – İŞLETMECİLİK ile ilgili bu irdeleme beni rahatsız ettiği gibi konudan uzak kalanlara da çok yanlış bir bilgi aktarımıdır.

Yazar “ilk başta değindiğim noktaya geri dönersek işletmeci formasyonunda olmak bize gerekli esnekliği ve çevikliği vermiyor. Çünkü işletmeci olarak, tanımladığımız iş planına ve stratejilere sadık kalmamız gereklidir, bu da belirsizlikler ortamında iş kurmamıza engel teşkil ediyor.” demiş.

Öncelikle bir işletmeci esnek olmaz ise işletmeci olamaz,

Plana ve stratejilere körü körüne SADIK kalanlar sadece ve sadece yeteneksiz işletmeciler veya baskı altında çalışan emir kullarıdır. Bir işletmeci, tüm planların yapıldığı andan itibaren yanlış olduğunu bilen, bu planları ve stratejileri, gelişmeler doğrultusunda sürekli değiştiren, gerektiğinde tamamen silip baştan yaratan ve bunu yapmasını bilen kişidir,

Eğer belirsizlik ortamı, iş kurmamıza engel teşkil ediyor ise, belirsizlik ortamında her türlü kararı vemekten kaçmamız gereği vardır. Bir işletmeci her türlü ortamda, her şart altında, gerektiği noktada karar vermek zorundadır, bunu beceremeyenler başarısız olur veya bundan kaçanlar bu mesleği yapamazlar.

Yazarın mesleğini bilmiyorum ancak yaptığı irdelemeden işletmeci veya yönetici olmadığını tahmin ediyorum, özellikle de işletmeci olduğunu duymaktan korktuğum için araştırmaktan kaçınıyorum.

Aslında bu yazıda benim ve konu ile herkesin üzerinde durduğu bir çok ortak konu var :

Fikre veya projeye aşık olmak,
Business model generation,
İş planı,
İş modeli gibi.

Bunlar üzerinde tartışmak sürekli yeni yaklaşımlar geliştirmek yararlı ve gerekli, en azından ben kendi açımdan bunlardan çok şey öğreneceğime inanıyorum, ancak konusunda lisansüstü çalışmaların yapıldığı, üniversitelerde 4 yıllık lisans eğitimlerinin verildiği, konu ile ilgili sayısız kitap, makale, yazı ve tez yazılmış Peter Drucker’lar, Tom Peters’lar dünyası için yapılan geçersiz bir irdeleme ister istemez beni rahatsız ediyor.

Gazete kağıdı ve tuvalet kağıdı yıllık üretimlerini karşılaştıran aşağıdaki grafik de bunun en çarpıcı göstergelerinden biri sanırım.

2000 yılından itibaren gazaete kağıdı üretimi düşüş gösteriyor ve 2006 da tuvalet kağıdı üretimi ile aynı seviyeye geldikten sonra aradaki fark tersine dönerek tuvalet kağıdı üretimi gazete kağıdı üretiminin üzerine çıkıyor.

Bu yazı 15.03.2012 tarihinde KOBİTEK‘te yayınlanmıştır.

Değişen ve değişmeye hızla devam eden ekonominin, üretim ilişkilerinin çalışma hayatımıza olan etkileri, aslında yaşamımıza genel olarak etkileri tabi ki eğitimden geçiyor, ama eğitim bunu ne kadar yakından takibediyor ? Ne kadar geriden geldiğini görmek bile nerdeyse imkansız.

Artık MBA’in gerekliliğinin tartışıldığı, üniversitelerin 1-2 yıl önce varlığı bile olmayan yeni bölümler açtığı bir dönemdeyiz. Geçenlerde yazdığım “KİŞİSEL İŞ MODELİ” yazısındaki alıntıları bir kere daha kullanacağım :

“Artık iş ilanlarına bakarak veya iş müracaatları yaparak iş bulamayacağız, kendi işimizi yaratmak zorundayız.”
T.Friedman

“Ford, parçaları ve işciliği ucuzlatacak seri üretimi getirdi, kapitalizm bu yolda giderek tüm girdileri ucuzlatmak için çalışıyor ve bu ağırlıklı olarak çalışanlara yansıyor. Beyaz yakalıları elimine edecek yöntemler gelişiyor.

Okullarda bize okutulan ve toplumun verdiği ve vermeye devam ettiği kültür, iyi oku, iyi bir iş bul ve maaşını alarak yaşamını sürdür. Ancak bu artık geçerliliğini yitiriyor, biz çarkın içerisinde kilit bir pim durumuna gelmez isek o işte veya o şirkette çalışmaya devam etmemiz zorlaşmakta.”
Seth Godin – Linchpin

“2030 yılına kadar 2 milyar iş tedavülden kalkacak.”
Thomas Frey

“2010 yılında en çok elemana ihtiyaç duyulan işler, 2004 yılında yoktu.”
Richard Riley
(ABD Eğitim Bakanı)

Wall Street İşgali (ki aslında bu hareket çok yakından takib edilmesi gereken bir hareket bence), bunu yansımalarından biri olduğunu düşündüğüm ve facebook’da dolaşan 16 Mart’da bankalara karşı bir protesto eylemi bile değişen üretim ilişkilerinin ve yeni ekonominin, eskiye olan tepkileridir.

Aslında tüm bu değişim, eğitimin değişmesini de zorluyor ve bu değişim yaşanıyor. Ancak doğal olarak eğitim, değişimi biçimlendiremediği için, değişimin kendisi, eğitim geride kalsa dahi,  eğitimin değişimini sağlıyor ve sağlayacak.

Bu konu da google araştırmaları yaparken Josh Kaufman‘ın, John Taylor Gatto’dan etkilenerek yazdığı bir yazı oldukça ilgimi çekti ve paylaşmayı arzu ettim.

Yeni uluslararası ekonomide, okullarda uygulanan programların ve akademik kariyerlerin gittikçe gerçek yaşamdan uzaklaştığını düşünen Harvard Üniversitesi, hızla değişen çalışma yaşamına başarılı bir şekilde adapte olunabilmesi için şart olan niteliklerin neler olduğunu belirlemiş. Buna göre :

1. Sorunları, yol gösteren birine ve şeye bağlı olmadan tanımlayabilme yeteneği,
2. Genel kabul görmüş güçlü varsayımlara meydan okuyan soruları sorabilme yeteneği,
3. Gerekli verileri ve bilgileri, gereksiz bir çok bilginin arasından hızla süzebilme yeteneği,
4. Bir yol göstericiye gerek duymadan bir takım içerisinde yer alabilme yeteneği,
5. Tamamen yalnız bir şekilde çalışabilme yeteneği,
6. Takibettiği yolun doğru yol olduğuna başkalarını inandırma yeteneği,
7. Bilgiyi yeni model ve örnekler doğrultusunda kavramlaştırabilme yeteneği,
8. Fikirleri, uygulamaya yönelik bir göz ile tartabilme yeteneği,
9. Tüme varım, tümden gelim ve diyalektik düşünebilme yetenekleri.

Aynı konuda Princeton Üniversitesini hazırladığı liste :

1. Açık ve net bir şekilde düşünebilme, konuşabilme ve yazabilme yeteneği,
2. Eleştirel ve sistematik mantık yürütebilme yeteneği,
3. Sorunları kavramlaştırabilme ve çözebilme yeteneği,
4. Bağımsız bir şekilde düşünebilme yeteneği,
5. Bağımsız çalışabilme ve insiyatif kullanabilme yeteneği,
6. Başkaları ile birlikte öğrenebilme ve çalışabilme yeteneği,
7. Bir şeyi tam olarak anlayabilmenin yollarının neler olduğu konusunda karar verebilme yeteneği,
8. Önemliyi önemsizden, geçici olanı sürekli olandan ayırdedebilme yeteneği,
9. Rakamsal, tarihsel, bilimsel ve estetik gibi düşünce biçimlerinin her türlüsünü kullanabilme yeteneği,
10. Belirli bir konuda derinlemesine bilgi sahibi olmak,
11. Disiplinler, fikirler ve kültürler arasındaki bağlantıları görebilme yeteneği,
12. Yaşam boyu öğrenmek peşinde koşabilme yeteneği.

George Wyth College’ın listesi ise :

1. İnsanın doğası anlayabilme ve buna göre davranabilme yeteneği,
2. Gerekli kişisel özelliklerin neler olduğunu tanımlayarak bunları alışkanlık haline getirebilme yeteneği,
3. Uzun süreli ilişkiler kurabilmek, bunları devam ettirebilmek ve ilerletebilmek yeteneği,
4. Düzgün yaşam dengesi kurabilme yeteneği,
5. Kaynağının veya sunanın etkisinde kalmaksızın doğruyu ve hatayı ayrıdedebilme yeteneği,
6. Doğruyu, yanlıştan ayırdedebilme yeteneği,
7. Doğruyu yapma disiplini ve yeteneği,
8. Sürekli gelişim displinine sahip olma yeteneği.

Bu listelerden yola çıkan 30 yıllık eğitimci John Taylor Gatto kendi, “Temel İnsan Yetenekleri” listesin oluşturmuş :

1. Bilginin Hazmedilmesi : Bilginin nasıl bulunacağı, kullanılabileceğiı ve yorumlanacağı ve sorunların tanımlanabilmesi,
2. Yazma : Düşünce ve fikirleri açık, net ve bilinçli bir şekilde yazıya dökebilmek,
3. Konuşma : Düşünce ve fikirleri açık, net, bilinçli ve güven içerisinde başkalarına aktarabilmek,
4. Matematik : Genel sorunların çözülmesinde aritmetik, cebir, geometri, ve istatistiğin dikkatli bir şekilde kullanılabilmesi,
5. Karar verme : Sorunların tahlil edilmesi, öncelik sıralaması, enerjinin odaklanabilmesi, yanlışlıkların ayırdedilmesi, genel hataların elimine edilmesi ve belirsizliğin ele alınabilmesi,
6. İlişkiler : Başka insanlarla, sizi sevebilecekleri, güvenebilecekleri ve saygı duyabilecekleri bir şekilde ilişki kurabilmek.
7. Anlaşmazlıkların çözümlenmesi : Potansiyel anlaşmazlık kaynaklarını sezinliyebilmek ve bunlar ortaya çıktığında çözümleyebilmek.
8. Senaryo Geliştirme : Kendiniz ve başkaları için, geleceğe yönelik kararlar verilmesi için mümkün senaryoların geliştirilmesi, açıklanması, değerlendirmesi, ve başkalarına anlatılabilmesi,
9. Planlama : Kaçınılmaz beklenmeyen ve bilinmeyen değişimlerin altında bir hedefe varabilmek için atılması gereken adımların tanımlanması,
10. Kişisel farkındalık : Kendi duygularınızın, enerji yönetimi, odaklanma ve istekleri de gözönüne alarak, hassas bir şekilde algılanabilmesi ve etkilenerek yönetilebilmesi.
11. İlişkilendirme : Neden-sonuç, ikincil ve üçüncül etkileri kısıtlar ve geribildirim döngüleri de dahil olmak üzere, sistem ve ilişkilerin tanımlanması, anlaşılması ve kullanılması.
12. Yetenek edinme : İstenilen yeteneklerin başarıya ulaşacak bir şekilde geliştirilebilmesi için kaynakların bulunabilmesi.

Tüm bunlardan bir çok ders çıkartılabilir, aşağıda yazarın çıkarttığı derslerin bir kısmını kendi yorumlarımla aktaracağım.

- Öncelikle “eğitim”, sürekli bir yapıdadır ve kesinlikle diploma ile eşanlamlı değildir, diploma veren neredeyse tüm programlar yukarıdaki karmaşık listeler yerine daha kolay elde edilebilecek yeteneklere yönelmiş durumdadır.

- Okulların bitmesi ile eğitim süreci bitmez.

- Bu yeteneklerin tek sınav alanı, gerekli durumlar ortaya çıktığında onları kullanmaktan geçer.

- Bu yeteneklerinizi geliştirmek için zaman, enerji ve kaynak yatırımı yapmak zorundasınız ve bunu kendimiz yapabilirsiniz.

- Bu yatırımlarınızın getirisi parasal veya yaşamsal tatmin olacaktır.

Kişisel başarımız olduğu kadar iş başarımızda bunlardan geçer, bu nedenle hem kendimizi, hem de çalışanlarımızı sürekli eğitmek zorundayız ama unutmamak gerek bu eğitim sadece mesleki eğitimle sınırlı kaldığı sürece yetersiz kalacaktır.

Bu özet Necati Çalışkan‘a (Makel Şirketler Grubu) ait :” Kurumsallaşma yolunda adımlar atıyoruz ama bir şeye özen gösteriyoruz, kurumsallaşırken kurum tutmamaya dikkat etmek gerektiğini düşünüyorum.”

İşin özü burada yatıyor, kurumsallaşırken kurum tutmak...

Kurumsallaşırken nasıl kurum tutuyoruz :

• Ne iş yaparsak yapalım, o işim insanlar tarafından yapıldığını,

• İnsanlar için yapıldığını,

• İnsandan uzaklaştıkça değişime yabancılaşıldığını,

• Değişimden uzaklaştıkça insana yabancılaştığımızı,

ve sonunda pazardan silinmeye mahkum olduğumuzu unutarak.

Yaşamak istiyorsak kendi kurumsallık tanımımızı çok iyi yapmalıyız, ve bu tanımı yaparken aslında kurumsallaşma kavramının iş ile ne kadar çeliştiğini göz önüne almalıyız.