Sürekli Değişimin Olduğu Dünyada Şirket Kültürü Ne Olmalı?

Egosuz Yönetim Sohbeteleri

#planmımodelmi

Plan mı Model mi #planmımodelmi

Tufan Karaca ve Baran Korkut Bilgitivi’de plan mı model mi sorusuna cevap arıyor ve sizin için yorumluyor.

Şirketinizin Stratejisini Nasıl Oluşturmalısınız? TEB KOBİ TV

İşe Başlarken “İş Planı” Neden Önemli? TEB KOBİ TV

HAYAL KURMAK GÜZELDİR, AMA PLAN…

Evet, hayal kurmak güzeldir, hatta ilerlemenin, gelişmenin temelidir hayal kurmak. Ancak bu hayaller bir plana oturtulmadığı sürece hayal olmaktan öteye geçemez. Hayallerin gerçekleşmesi için bir uğraş gerekir, plansız uğraşların başarı oranı çok düşük maliyetleri ise çok yüksektir.

“Plana gerek yok, hemen yap !”, “strateji artık öldü” söylemleri yıllardır aldı başını gidiyor. Bazı tartışmalar, kavramsal anlamda taşıdıkları başlıktan daha değişik içerik ile yaklaşıyorlar ve felsefi anlamda doğru. Ama bu söylemleri başlıkları ile alıp, düşünmeden, irdelemeden tekrarlayanların sayısı o kadar çok ki, birçoğu insanların yanlış yönlenmesine neden oluyor.

Ben yaptım oldu örneklerinden 1-2 tanesini alıp göklere çıkartıyor ve örnek teşkil etmeye çalışıyoruz, ama ben yaptım – olmadı yüzlerce örneğini göz ardı ediyoruz.

Planlar, yapıldıkları andan itibaren yanlış olduklarını bilmemize rağmen şarttır, strateji olmadan yola çıkarsak yönümüzü şaşırırız, eskiden tek fark stratejinin yer aldığı zaman dilimi kısalmıştır.

Pusulasız, haritasız, hatta günümüz şartlarında GPS’siz gece karanlığında kendini çölün ortasında bulmaktan farksızdır plansız olmak, yönünü dahi bulamazsın. Evet, artık çok hızlı değişen dış ve iç şartlar, planları yapıldığı andan itibaren yanlış kılıyor, kılıyor ama yola çıkmamız için şart. Önemli olan:

  1. Planlara körü körüne bağlı kalmamak,
  2. Planların basit ve hızlı yapılabilir olması,
  3. Planların hızla değiştirilebilmesi ve esnekliği.

İşte bunları sağlayamadığımız zaman o plana gerek yok. Ama bu şartları sağlayabilmek için de, planlar üzerinde sürekli çalışarak o planlama işlevini bir refleks haline getirmemiz gerek.

Diğer bir deyişle bu devirde, gece çölün ortasına sadece pusula ve harita ile değil, GPS ile düşmek gerek.

Stratejiye gelince, strateji olmadan taktik olmaz. Tek fark, stratejik olarak adlandırdığımız zaman diliminin eskiye göre çok kısalmasıdır.

Sağlıklı bir strateji kurulabilmesi için ön şart bir vizyona sahip olabilmektir. Vizyon, ufuk çizgimizin ötesinde neler olabildiğini, olabileceğini görmektir. Ancak artık ufuk çizgimiz artık bize çok daha yakın, ama o çizginin ötesinde de çok bilinmeyen var.

Eskiden ufuk çizgimizin uzaklığı 5 – 10 hatta 30 yıldı ama artık bu mesafe 2-3 gibi yıllara düştü yani yaşam çok hızlandı ve buna bağlı olarak stratejik düşünme mesafemiz çok kısaldı.

Planlarımızı yaparken bunu da göz önüne almamız gerekir.

YENİ YILA GİRERKEN SORMAMIZ GEREKEN BAZI SORULAR ?

Çok hızlı bir değişim sürecinin içerisindeyiz ve bu giderek daha da hızlanıyor. Bir çok iş, ürün, teknoloji ortadan kaybolurken yerine hiç tanımadığımız yenileri geliyor. Gelen bu yeni işler, ürünler ve teknoloji toplumu ve buna bağlı olarak da müşterimizi sürekli olarak değiştiriyor. Bu hızlı değişimin içerisinde şirketlerin yaşamlarını sürdürebilme ŞANSI bu sürece hızlı adapte olma yeteneklerine bağlı.

Bazı yazarların artık yok dedikleri stratejik planlama aslında hala var ve çok önemli. Burada kabul etmemiz gereken tek gerçek stratejik planlamadaki zaman faktörü. Ekiden uzun dönemli planlam genelde 5 – 10 yıl gibi bir sürece yayılırken bir çok sektörde bu süre 1 – 2 yıla düştü sadece. Bunun daha ötesini görmek, düşünmek ve tasarlamak çok zorlaştı ve hatta olanaksız bir hale geldi.

Bu nedenle aslında yılda bir kaç kez işimizle ilgili bazı soruları yeniden yanıtlamak zorunda kaldığımızı artık anlamalı ve kabul etmeliyiz.

Aşağıda bu sorulardan bazıları var.

Müşterim kim ? Alsında en önemli sorulardan biri bu, müşterimiz kim ve bizim ürünümüz – hizmetimiz onun için ne gibi bir değer taşıyor. Unutmayın artık ürün ve hizmet değil, müşterimizin sorunlarına çözüm yani bir değer satıyoruz. Bizim gerçek müşterimizin kim olduğunu anlamamız çok önemli ve yaşamsal bir faktör. Bu konuda kendinize sorabileceğiniz bir çok soruyu Uğur Özmen‘in yazılarında bulabilirsiniz. Müşterinizin im olduğunu anlamak ona daha fazla yaklaşabilme olanağı sağlayacağından satışlarınızı destekleyecektir. Ayrıca bu arada kimlerin de müşteriniz olmadığınız görecek, bu segmentleri de müşterileriniz arasına nasıl katabileceğinizi görme olanağı verecektir size.

Bu sorunun yanıtını ararken yeni bir soru, Biz Ne İş Yapıyoruz ? sorusu ve aynı zamanda da bunun yanıtı çıkacaktır. Yine birbirine bağlı olarak bu soru sizi Biz Hangi Sektörde Faaliyet Gösteriyoruz ? sorusunu sordururken bunun yanıtını da vermenize yardımcı olacaktır.

Bu soruların üzerinde yeteri kadar düşünürsek ve çalışırsak bizim için stratejik önemi olan bir çok soru hem ortaya çıkacak hem de yanıtlanacaktır ;

Pazar büyürken biz de aynı hızda büyüyor muyuz yoksa kendimizi büyüyor sanırken gerçekte küçülüyor muyuz ?
Yeni fırsatlar nelerdir ?
Tehditler nelerdir, nasıl önlem alabiliriz ?

gibi bir çok sonuca varabiliriz.

Bunları da iş planına yansıtarak yol haritamızı düzenleme olanağını yaratabiliriz.

STRATEJİK PLANLAMA NEDİR?

İş Planı’nın tanımını ” İş Planı, şirketinizin geçmişini, gelecek için vizyonunuzu ve bu vizyondaki hedeflerinize varmak için uygulayacağınız planları anlatan çok önemli bir stratejik planlama dokümanı (aracı) ve şirketinizin yol haritasıdır” diye yapıyoruz.

Sanırım “stratejik planlamanın” ne olduğunu, neye yaradığını, nasıl yapıldığını da, İş Planı’nın gerekliliğini ve önemini irdelemek açısından yararlı.

Strateji kelimesin aslı Yunanca, “στρατηγία”—stratēgia kelimesinden gelir ve komutanlık sanatı anlamındadır. Bu anlamda baktığımızda, savaştan önce askerlerin en uygun ve avantajlı bir şekilde konumlandırılması demektir.

Taktik kelimesinin aslı da Yunanca “τακτική” –  taktikos kelimesinden gelir ve anlamı, savaş sırasında askerlerin yaptığı manevralardır.

Bu anlamda baktığımız zaman, strateji savaş başlamadan önce yapılan uzun vadeli bir çalışma, taktik ise savaş sırasında hedefe varmak için yapılan hızlı ve kısa dönemli hareketlerdir. Diğer bir deyişle, strateji, pozisyon almak, taktik de hızla uygulanan manevralardır.

Stratejik planlama bir süreçtir, ama başı ve sonu olmayan bir süreç. Sürekli değişen çevre koşulları ve iç gelişmeler stratejik planın sürekli olarak değişen bu şartlara uyum sağlayacak bir şekilde güncellenmesini gerektirecektir. Stratejik plan, yapıldıktan sonra bir kenara atılan ve unutulan bir doküman değil, sürekli izlenerek güncellenmesi gereken araçtır.

İş Modelinin yapıtaşları yerine oturmuş olsa dahi işin karşısına çıkan ve engel yaratan tehditleri ortadan kaldırmak veya olumlu etkileyen fırsatları değerlendirmek için planların sürekli güncellenmesi şarttır.

Planlamanın yapısın şöyle özetleyebiliriz;

Stratejik planlama bir ekip tarafından yapılan bir iştir. Ekibin tüm bireylerinin deneyimleri, görüşleri, bakış açıları bu sürece katkı sağlar ve bunun yanı sıra şirketin ortak zekasını geliştirir, zenginleştirir. Unutmayın ortak zeka, grubun en zeki bireyinden daha zekidir.

Stratejik Planlama yaparken, fırsat veya tehditleri ortaya çıkarabilmek için yanıtlamamız gereken birçok soru vardır ve bu soruların birçoğu İş Modelimizden gelir. Bu soruların yanıtlanabilmesi için sürekli bilgi toplamak ve bu bilgiler doğrultusunda ortaya çıkardığımız yanıt alternatifleri arasından seçim yapmak zorundayız ki bu oldukça zor bir tercihtir.

Bu soruların neler olabileceğini ilgili başlıklar altında ele alırsak ;

MÜŞTERİ :

Kaynaklarımızı ve dikkatimizi yoğunlaştıracağımız hedef pazar ve müşteri segmenti kimdir?
Müşterilerimiz, çözülmesini istediği sorun nedir?
Biz bu sorunu çözebiliyor muyuz?
Müşterimizin satın alma tercihi nedir?
Karşılayabileceğimiz, ancak henüz karşılayamadığımız bir müşteri ihtiyacı var mı?
Hedefimiz olmayan pazar veya müşteri segmenti kimlerdir?

DEĞER ÖNERİSİ (Ürün Veya hizmet) :

Ürün veya hizmetimizin, rakiplerin ürün veya hizmetinden ayıran temel özellikler nelerdir?
Değer önerimiz, müşterimizin satın alma tercihlerini karşılıyor mu?

PAZAR :

Pazarın büyüklüğü nedir?
Pazar segmentleri nelerdir?
Yer aldığımız pazarlardaki payımız nedir?
Pazar payımızı koruyor muyuz, artırıyor muyuz yoksa azalıyor mu?
Büyüme fırsatları hangi pazarlarda?
REKABET:

ÇEVRE:

DİĞER SORULAR:

Bu sorular sadece örnek sorulardır ve şirketin yapısına göre çoğaltılabilir ve değiştirilebilir. Unutulmaması gereken, stratejik planlama bir grup çalışması olduğunda ve sürekli güncellendiğinde yararlı olacaktır.

Stratejik planlama sürecinde herzaman PEST ve SWOT analizlerine öncelik verilmelidir.

strateji2

Yukarıdaki şekilde stratejik planlama, iş planı ve iş modeli ilişkisi açık bir şekilde görülmektedir ki bu konuda oluşan bir çok spekülasyonun yanıtı olabilir.

 

İş Planı Hazırlarken Yararlanmamız Gereken Bazı Araçlar / SWOT ANALİZİ

Bu yazı 22.10..2012 tarihinde KOBİTEK‘te yayınlanmıştır.

İş Planı yaparken kullanmaktan yararlı olan araçlardan PEST analizinden sonra kullanılması yararlı olacak stratejik diğer bir analiz de SWOT Analizidir.

PEST Analizinin çevresel faktörleri ele almasına karşılık SWOT Analizi içsel faktörleri ve bunların dışsal faktörlerle dengelenmesi açısından önemlidir.

SWOT Analizi: Yapmakta olduğunuz veya yapmayı planladığınız iş için sizin/ şirketinizin:

Ortaya koyan bir matris şeklinde yapılır.

SWOT Analizini matrisi aşağıdaki gibidir:

Güçlü ve Zayıf noktalar içsel, Fırsat ve Tehditler ise dışsal faktörlerdir.

SWOT Analizinin en önemli özelliği, fırsatları güçlü olduğunuz noktaları kullanarak daha fazla değerlendirmenize ve buna karşılık zayıf olduğunuz noktaları tanımlayarak tehditlere karşı bunları minimize etmek olanağı sağlamasıdır.

Aynı şekilde rekabetin SWOT Analizini de yapmanız halinde izlenebilecek stratejiler arasında alternatif yaratarak en doğru olanını bulmanızı kolaylaştıracaktır.

SWOT Analizini yaparken başlıkların altında bazı kıstas örneklerini aşağıda gösterilmiştir, tabi ki bunlar şirketinizin/işinizin/projenizin ne olduğuna bağlı olarak daha da geliştirilmelidir.

GÜÇLÜ NOKTALAR İÇİN KRİTER ÖRNEKLERİ:

Bu kıstasları geliştirirken hem içerden hem de müşteri gözü ile bakmak çok yararlı olacaktır, ayrıca güçlü noktalarınızın neler olduğunu irdelerken sürekli olarak rakiplerin durumlarını da göz önüne almak gerekir.

ZAYIF NOKTALAR İÇİN KRİTER ÖRNEKLERİ:

Burada da hem içerden hem de müşteri taraftan bakmak gerekir. Burada ne kadar kulağa hoş gelmese de gerçekçi olmak şarttır.

FIRSATLAR İÇİN KRİTER ÖNERİLERİ:

Burada, güçlü olduğunuz yönlerin size getirebileceği fırsatların olup olmadığını irdelemek işinizi kolaylaştıracaktı, aynı şekilde güçlü olduğunuz noktalar bazı tehdit olarak gözüken noktaları ortadan kaldırabilir.

TEHDİTLER İÇİN KRİTER ÖNERİLERİ:

Fırsatları ve tehditleri ele alırken PEST Analizi oldukça yararlı bir analiz olarak size yardımcı olacaktır.


İş Planı Hazırlarken Yararlanmamız Gereken Bazı Araçlar / PEST ANALİZİ

Bu yazı 27.08.2012 tarihinde KOBİTEK‘te yayınlanmıştır.

PEST Analizi, stratejik planlama yaparken içinde yer aldığımız çevresel faktörleri irdelememize yarayan, bunların bizim üzerimizdeki etkilerinin neler olduğunu ve olacağını görmekte kullandığımız ve Politik, Ekonomik, Sosyal ve Teknolojik anlamda çevrenin ne olduğunu ve nereye gitmekte olduğunu gösteren bir analizdir.

Bazı stratejistler zaman içerisinde bu çevresel faktörlere hukuki (legal) çevreyi de ekleyerek PESTLE veya PESTEL Analizini ve ardından da Etik (ethics) ve Demografik (demographic) faktörleri de ekleyerek STEEPLED Analizini geliştirmişlerdir.

PEST Analizi geleceğe yönelik vizyonumuzun geliştirilmesi açısından da oldukça önemlidir. Çevremizdeki ve hatta dünyadaki değişimi algılayarak bu değişime daha kızlı ve esnek bir biçimde uyum göstermemizi sağlar ve kontrolümüz dışında olan faktörleri takip etmemizi kolaylaştırır.

PEST Analizini yaparken aşağıdaki gibi bir matrix çizerek faktörleri buradaki bölümlere yerleştirir ve beyin fırtınası yaparak hepsinin altına bulunduğumuz ülkede ve hatta dünyada bu faktörlerin hangi konumlarda olduğunu ve olacağını yazarak analiz ederiz.Yukarıdaki matrixe konulan maddeler temel maddelerdir ve bunlar istenildiği kadar çoğaltılabilir.

PEST yani çevre analizini, içsel yani şirket analizinden önce gerçekleştirmemiz gerekir, ancak çevrenin hangi bugün nerede olduğunu ve nereye doğru gittiğini gördükten sonra kendimizin nerede olduğunu ve nereye gidebileceğini anlayabiliriz.

Ayrıca çevrede olacak olası değişimlerin yaratacağı fırsatları da görerek önceden hazırlık yapma olanağımız olacaktır.

STRATEJİK PLANLAMA yerine YARATICI STRATEJİLER

Stratejik Planlama doğası gereği geçmiş verileri kullanarak ileriye yönelik planlama yapmak için kullandığımız bir yöntemdir, ancak unutulmaması gereken en önemli nokta bu tekniğin yıllardır kullanıldığı ve artık değişen zamanlara bağlı olarak eskimiş bu yaklaşımları yenilemek gereğidir.

Artık tarih tekerrürden ibaret değil, herşey çok hızlı bir şekilde değişiyor, geçmişten ders almak ile, geçmişi kullanarak geleceği kurmak arasındaki farkı anlamak ve bugünden geleceği hazırlamak için yaratıcı düşünmek ve yaratıcı yaklaşımlar kullanmak gerekiyor. Aslında en büyük sorun, değişimin hızı nedeniyle artık yarını bugünden hazırlamaya çalışmak neredeyse olanaksız, dünden hazırlamamız gerekirdi.

Stratejik planlamanın kullandığı 2 boyutlu (excell dosyaları) formüller, diğer bir çok şey gibi eskidi ve artık yetersiz kalmakta. Bu nedenle geliştirmemiz gereken, düşünce tarzımızı değiştirerek yaratıcı stratejiler bulmak ve kullanmak.

_________________________________
Bu yazıyı beğendinizse aşağıdaki SHARE ON FACEBOOK veya TWEET THIS e basarak paylaşmanız benim çok işime yarayacaktır.

Teşekkür ederim.

Follow on Feedly